Externe audit · Privacy
Wgs-audit: de privacy-audit voor samenwerkingsverbanden
Valt uw samenwerkingsverband onder de Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden? Dan is een onafhankelijke privacy-audit verplicht. De eerste moet uiterlijk 1 maart 2028 zijn afgerond. Assurency toetst aan het landelijke normenkader WGS en BGS en rapporteert volgens Richtlijn 3000D.
In het kort
- Wat: de verplichte privacy-audit op grond van artikel 1.10 Wgs en artikel 1.18 Bgs.
- Deadline: de eerste audit moet uiterlijk 1 maart 2028 zijn afgerond, daarna eens per vier jaar.
- Voor wie: Zorg- en Veiligheidshuizen, RIEC's, het FEC en iCOV.
- Norm: het landelijke normenkader WGS en BGS, getoetst als assurance-opdracht volgens NOREA Richtlijn 3000D.
- Door wie: Niek Gosen RE, Register EDP-Auditor en lid van NOREA.
Wat is de Wgs?
De Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden (Wgs) is op 1 maart 2025 in werking getreden. De wet geeft samenwerkingsverbanden van overheidsorganisaties en private partijen een duidelijke grondslag om persoonsgegevens met elkaar te delen, bijvoorbeeld bij complexe casuïstiek op het snijvlak van zorg, straf en gemeente. Het Besluit gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden (Bgs) werkt de regels verder uit.
Tegenover die ruimte om gegevens te delen staan strenge waarborgen: vaste werkprocessen, beperkte toegang, logging, bewaartermijnen, een rechtmatigheidsadviescommissie en transparantie richting betrokkenen. Of die waarborgen ook echt werken, moet het samenwerkingsverband laten toetsen met een periodieke privacy-audit door een onafhankelijke auditor (artikel 1.10 Wgs).
Assurency voert die Wgs-audit uit als assurance-opdracht volgens NOREA Richtlijn 3000D. U krijgt een onderbouwd oordeel per norm dat u kunt delen met de coördinerend functionaris voor gegevensbescherming, de Autoriteit Persoonsgegevens en de deelnemers.
Waarom Assurency
- Register EDP-Auditor (RE), gewend aan assurance-opdrachten volgens Richtlijn 3000D.
- Ervaring met privacy-audits in het veiligheidsdomein, zoals de Wpg-audit.
- Proefaudit en externe audit in één doorlopende planning richting 1 maart 2028.
- Offerte op maat, in overleg opgesteld op basis van uw scope.
Deadline
Eerste Wgs-audit uiterlijk 1 maart 2028
Volgens artikel 1.18 Bgs moest de eerste privacy-audit binnen twee jaar na de inwerkingtreding plaatsvinden, dus uiterlijk 1 maart 2027. Die termijn is met een jaar verschoven naar 1 maart 2028. Daarna volgt eens per vier jaar een nieuwe audit.
Een jaar extra is geen reden om te wachten. De externe audit toetst ook de werking van de maatregelen over een periode. Wie in 2027 een proefaudit doet en de bevindingen oplost, kan in de aanloop naar de deadline aantonen dat de maatregelen structureel werken.
Verplichting
Voor wie is de Wgs-audit verplicht?
De Wgs wijst vier samenwerkingsverbanden aan. Voor elk van hen geldt de verplichting tot een periodieke privacy-audit. De overheidsdeelnemers, zoals gemeenten, politie en Openbaar Ministerie, zijn gezamenlijk verwerkingsverantwoordelijk.
Zorg- en Veiligheidshuizen
Gemeenten, politie, OM, reclassering en zorgpartners werken samen aan complexe casuïstiek op het snijvlak van zorg, straf en veiligheid. Voor de Zorg- en Veiligheidshuizen is een landelijk normenkader voor de audit opgesteld.
RIEC's
De Regionale Informatie- en Expertisecentra delen informatie om georganiseerde en ondermijnende criminaliteit aan te pakken, samen met gemeenten, politie, OM en de Belastingdienst.
FEC en iCOV
Het Financieel Expertisecentrum en de Infobox Crimineel en Onverklaarbaar Vermogen bundelen gegevens van toezichthouders en opsporingsdiensten. Ook zij vallen onder de auditplicht van de Wgs.
Bent u als gemeente deelnemer in een Zorg- en Veiligheidshuis of RIEC? Dan is de Wgs-audit ook voor uw college relevant. Uw gemeente draagt als overheidsdeelnemer mee verantwoordelijkheid voor een rechtmatige verwerking.
Normenkader
Wat wordt er getoetst?
Voor de Zorg- en Veiligheidshuizen is in 2026 een landelijk normenkader WGS en BGS opgesteld. Het vertaalt de artikelen uit de Wgs en het Bgs naar concrete beheersmaatregelen, met per norm de verwachte aantoonbaarheid en een testaanpak. Dit zijn de thema's waarop wij toetsen.
Verstrekking en uitwisseling
Verstrekking van gegevens aan derden en aan andere samenwerkingsverbanden, en de registratie daarvan.
Rollen en verantwoordelijkheden
Gezamenlijke verwerkingsverantwoordelijkheid, afspraken tussen deelnemers en de coördinerend functionaris voor gegevensbescherming.
Toegang en autorisaties
Toegang tot casusregistratiesystemen en gedeelde omgevingen alleen op basis van rol en noodzaak.
Logging en monitoring
Vastleggen van raadplegingen en verwerkingen, en de controle op onrechtmatige toegang.
Rechtmatigheidsadviescommissie
Toetsing vooraf van nieuwe en gewijzigde verwerkingen, en de opvolging van adviezen.
Privacyincidenten en datalekken
Melden, beoordelen, escaleren en leren van incidenten, inclusief de jaarlijkse evaluatie van het proces.
Rechten van betrokkenen
Afhandeling van verzoeken om inzage, correctie en verwijdering via één contactpunt, en een actuele privacyverklaring.
Bewaren en vernietigen
Bewaartermijnen per verwerking en aantoonbare vernietiging of anonimisering na afloop.
DPIA en privacy by design
Beoordeling van privacyrisico's bij nieuwe of gewijzigde verwerkingen en de opvolging van maatregelen.
Leveranciers en geheimhouding
Geheimhouding van alle betrokkenen en afspraken met leveranciers van systemen en diensten.
Kennis en competenties
Privacykennis van medewerkers van het ondersteunend bureau, vastgelegd bij werving, onboarding en opleiding.
Governance en verantwoording
Privacy op de agenda van de stuurgroep, risicoacceptatie en het openbare jaarverslag.
Opzet, bestaan en werking
Opzet
Zijn processen, procedures en afspraken zo ingericht dat ze aan de norm voldoen? Denk aan het convenant, werkinstructies en de privacyverklaring.
Bestaan
Zijn de maatregelen aantoonbaar aanwezig? Wij inspecteren registers, besluiten, autorisatieoverzichten en verslagen.
Werking
Zijn de maatregelen gedurende de auditperiode ook toegepast? Wij toetsen dat met steekproeven op casusdossiers, verstrekkingen aan derden, adviezen van de rechtmatigheidsadviescommissie en verzoeken van betrokkenen.
Assurance
Getoetst als 3000D-opdracht
De Wgs-audit voeren wij uit als assurance-opdracht volgens NOREA Richtlijn 3000D. Deze richtlijn is gebaseerd op de internationale standaard ISAE 3000. De D staat voor een directe opdracht: de auditor beoordeelt zelf of het samenwerkingsverband aan het normenkader voldoet. U hoeft vooraf dus geen eigen verantwoording of bewering op te stellen.
Het resultaat is een assurance-rapport met een conclusie met redelijke mate van zekerheid, onderbouwd per norm. Dat geeft de coördinerend functionaris voor gegevensbescherming, de Autoriteit Persoonsgegevens en de deelnemers meer houvast dan een advies of een zelfevaluatie.
In het rapport
- Een conclusie over de naleving van het normenkader WGS en BGS
- Per norm de uitgevoerde werkzaamheden en het oordeel over opzet, bestaan en werking
- Bevindingen, gerangschikt naar risico
- Concrete aanbevelingen voor het ondersteunend bureau en de stuurgroep
- Een managementsamenvatting voor de deelnemers
Onze aanpak
Zo verloopt een Wgs-audit bij Assurency
Wij werken in fasen naar de deadline toe. U kiest of u met een proefaudit begint of direct de externe audit laat uitvoeren.
Intake en scope
Wij bespreken het werkgebied, de deelnemers, de casusregistratie- en uitwisselingssystemen en de taken van het ondersteunend bureau. Samen leggen wij de scope en de auditperiode vast.
Proefaudit (optioneel)
Een toetsing op opzet en bestaan. U ziet waar het normenkader al is ingevuld en waar nog werk ligt, ruim voordat de werking wordt getoetst.
Eén uitvraag
U ontvangt één overzichtelijke lijst met wat wij per norm nodig hebben, afgestemd op de aantoonbaarheid die het normenkader verwacht.
Toetsing
Interviews met procesregisseurs, de privacyfunctionaris en de rechtmatigheidsadviescommissie, inspectie van registers en steekproeven op de populaties uit de auditperiode.
Concept en bespreking
U krijgt het conceptrapport te zien en wij bespreken de bevindingen voordat het rapport definitief wordt.
Assurance-rapport
Het definitieve 3000D-rapport, ruim voor 1 maart 2028, klaar om te delen met de coördinerend FG en de Autoriteit Persoonsgegevens.
Wat kost een Wgs-audit?
Geen samenwerkingsverband is hetzelfde. Daarom stellen wij de offerte in overleg met u op. De inspanning hangt vooral af van deze factoren:
Omvang van het samenwerkingsverband
Het aantal deelnemers, gemeenten en werkgebieden
Omvang van de casuïstiek
Het aantal casussen, verstrekkingen en adviezen in de auditperiode
Stand van de inrichting
Hoeveel van het normenkader al aantoonbaar is ingevuld
Fasering
Alleen de externe audit, of ook een proefaudit vooraf
Assurency werkt zonder managementlagen. U werkt rechtstreeks met een Register EDP-Auditor, zodat u alleen betaalt voor het werk dat de audit vraagt. Werken meerdere samenwerkingsverbanden samen? Dan kunnen planning en uitvraag worden gecombineerd, met een eigen rapport per samenwerkingsverband.
Wilt u de mogelijkheden bespreken? Neem vrijblijvend contact op; u heeft binnen één werkdag reactie.
Wie voert de audit uit
Niek Gosen RE
Managing Partner / Senior IT-auditor (RE)
Niek is Register EDP-Auditor en lid van NOREA. Hij werkte onder meer bij een Big 4- en een Next 5-auditkantoor en voert bij Assurency assurance-opdrachten en privacy-audits uit, waaronder Wpg-audits in het veiligheidsdomein. Hij voert elke Wgs-audit zelf uit, van intake tot rapport.
Meer over Assurency →Veelgestelde vragen
Veelgestelde vragen over de Wgs-audit
Gerelateerde diensten
Wpg-audit
Privacy-audit voor organisaties die politiegegevens verwerken.
ISAE 3000
Assurance-opdrachten op andere onderwerpen dan de jaarrekening.
ENSIA-audit
De jaarlijkse verantwoording over informatieveiligheid voor gemeenten.
Interne audits
Nulmetingen en interne toetsing ter voorbereiding op een externe audit.
Contact
Wgs-audit op tijd geregeld?
Leg nu de planning richting 1 maart 2028 vast. U ontvangt binnen één werkdag reactie.
Plan een kennismaking