In het kort
- ‘Zakken’ heet bij ISO 27001 formeel een major non-conformity: het certificaat wordt pas verleend als de afwijking is opgelost.
- De vijf meest voorkomende oorzaken: risicoanalyse en SoA sluiten niet aan, maatregelen bestaan alleen op papier, interne audit en managementreview zijn plichtmatig, scope en context kloppen niet en niemand kan het ISMS uitleggen.
- Het gaat bijna nooit om een ontbrekend document, maar om ontbrekend bewijs dat het ISMS werkt.
- Een kritische review vóór de audit vangt de meeste problemen op.
Kun je zakken voor ISO 27001?
Niet zoals voor een examen. De certificerende instelling beoordeelt in twee fasen. In fase 1 kijkt de auditor naar de opzet en documentatie, en of u klaar bent voor fase 2. In fase 2 beoordeelt de auditor of het ISMS in de praktijk werkt. Bevindingen worden ingedeeld als kleine (minor) of grote (major) afwijking.
Minor of major?
Een minor non-conformity ondermijnt het ISMS als geheel niet, zoals één vergeten toegangsreview. U levert een plan van aanpak aan en de auditor controleert bij het volgende bezoek of het is opgelost. Een major non-conformity betekent dat een eis van de norm niet of nauwelijks wordt ingevuld, of dat er twijfel is of het ISMS zijn doel bereikt. Ook een stapeling van kleine afwijkingen op hetzelfde onderwerp kan als major worden beoordeeld. Het certificaat wordt dan pas verleend als de afwijking aantoonbaar is opgelost, soms na een extra auditbezoek.
In de praktijk is een major dus wel degelijk zakken: maanden vertraging, extra kosten en een klant of aanbesteding die moet wachten. Hieronder de vijf oorzaken die wij het vaakst tegenkomen.
1. De risicoanalyse en de SoA sluiten niet op elkaar aan
De risicoanalyse is het hart van ISO 27001. Daaruit volgt welke maatregelen u nodig heeft, en die keuzes legt u vast in de Verklaring van Toepasselijkheid (SoA). Wat wij vaak zien: een risicoanalyse die rechtstreeks uit een sjabloon komt, een SoA waarin bijna alle 93 maatregelen van toepassing zijn zonder onderbouwing, en uitsluitingen met als enige reden 'niet relevant'.
De auditor pakt een risico uit de analyse en vraagt: welke maatregelen behandelen dit risico, waar staan die in de SoA en hoe ziet u dat ze werken? Is dat spoor niet te volgen, dan volgt een afwijking op de eisen voor risicobeoordeling en risicobehandeling.
Zo voorkomt u het
Maak elk behandeld risico herleidbaar naar maatregelen in de SoA, onderbouw elke uitsluiting concreet en laat de risico-eigenaren het risicobehandelplan en de restrisico's formeel accepteren.
2. Maatregelen bestaan alleen op papier
Dit is verreweg de meest voorkomende oorzaak. Er is een keurige procedure voor toegangsbeheer, maar niemand kan laten zien dat de periodieke review van rechten is uitgevoerd. Er is een leveranciersbeleid, maar geen enkele leverancier is beoordeeld. Er is een back-upbeleid, maar er is nooit een hersteltest gedaan.
In fase 2 werkt de auditor met steekproeven. Laat de laatste drie uitdiensttreders zien en toon aan dat hun accounts op tijd zijn ingetrokken. Een document is geen bewijs dat iets gebeurt.
Zo voorkomt u het
Bewaar vanaf dag één bewijs van uitvoering: verslagen, tickets, exports, logbestanden en registraties. Toets vóór de audit per maatregel of u die in een steekproef kunt aantonen.
3. De interne audit en de managementreview zijn plichtmatig
De norm verplicht een interne audit en een managementreview, en de certificerende instelling verwacht dat beide zijn uitgevoerd vóór fase 2. Te vaak worden ze in de laatste week afgevinkt. Een auditor herkent dat snel: de interne audit is uitgevoerd door degene die het ISMS zelf heeft ingericht, dekt niet het hele ISMS of levert geen enkele bevinding op. De managementreview is een kort verslag zonder de verplichte onderwerpen en zonder besluiten van de directie.
Vaak hangt dit samen met monitoring. Zonder meetbare doelstellingen en zonder monitoringsresultaten heeft de managementreview niets om over te besluiten.
Zo voorkomt u het
Plan de interne audit en managementreview vanaf het begin in, laat de interne audit uitvoeren door een onafhankelijke en deskundige auditor en zorg dat er ten minste één cyclus met monitoringsresultaten ligt. Lees ook ons artikel over de voorbereiding op een ISO 27001 interne audit.
4. De scope en de context kloppen niet
Clausule 4 lijkt het makkelijkste deel van de norm, maar levert regelmatig afwijkingen op. Denk aan een scope die kunstmatig is afgebakend, zoals de ontwikkelafdeling buiten scope terwijl klanten juist de software afnemen. Of afhankelijkheden van uitbestede partijen die nergens zijn beschreven. Of belanghebbenden en hun eisen, zoals klanten, de AVG en de Cyberbeveiligingswet, die wel zijn opgesomd zonder dat zichtbaar is wat ermee gebeurt.
Een nieuwer aandachtspunt: sinds de wijziging van ISO 27001 in 2024 moet u bepalen of klimaatverandering een relevant onderwerp is voor uw organisatie. Ontbreekt die afweging, dan is dat een snelle bevinding.
Zo voorkomt u het
Beschrijf de scope in termen van de diensten die klanten afnemen, leg interfaces en afhankelijkheden vast, koppel de eisen van belanghebbenden aan maatregelen en neem de afweging over klimaatverandering expliciet op.
5. Niemand kan het ISMS uitleggen
In fase 2 spreekt de auditor niet alleen met de ISMS-verantwoordelijke, maar ook met de directie, proceseigenaren en medewerkers. Een directeur die de informatiebeveiligingsdoelstellingen niet kent, een proceseigenaar die zijn eigen procedure voor het eerst leest, een medewerker die niet weet waar een incident gemeld moet worden: het zijn allemaal signalen dat het ISMS niet leeft.
Zo worden leiderschap en bewustzijn, twee eisen uit de norm, in één gesprek getoetst. Een ISMS dat volledig door een externe partij is geschreven, valt hier vaak door de mand.
Zo voorkomt u het
Betrek proceseigenaren bij het beschrijven van hun eigen processen, laat de directie de managementreview echt voeren en oefen het auditgesprek: wat doet u, waar staat het en hoe toont u het aan?
Wat deze vijf oorzaken gemeen hebben
Geen van deze oorzaken gaat over een ontbrekend document. Ze gaan allemaal over het bewijs dat het ISMS werkt. Daarom begint een goede implementatie bij de vraag wat de auditor straks wil zien, en niet bij een stapel sjablonen.
Haast is daarbij een bekende boosdoener. Wie het ISMS in een paar weken neerzet, heeft simpelweg te weinig tijd om bewijs op te bouwen. Een realistische implementatie duurt doorgaans 3 tot 6 maanden; zie ons ISO 27001 stappenplan en lees waarom snelheid vaak duurkoop is.
Een audit vóór de audit
De beste manier om afwijkingen te voorkomen, is het ISMS vooraf kritisch laten toetsen door iemand die weet hoe een certificerende instelling kijkt. Bij een ISO 27001 implementatie door Assurency sluiten wij af met een finale review op precies deze punten, voordat het dossier naar de onafhankelijke interne auditor en de certificerende instelling gaat.
Veelgestelde vragen
Kun je zakken voor de ISO 27001 certificeringsaudit?
Niet zoals voor een examen, maar in de praktijk wel. Stelt de auditor een grote afwijking (major non-conformity) vast, dan wordt het certificaat pas verleend als die aantoonbaar is opgelost. Dat betekent vertraging, extra kosten en soms een extra auditbezoek.
Wat is het verschil tussen een minor en een major non-conformity?
Een minor non-conformity is een afwijking die het ISMS als geheel niet ondermijnt, zoals een enkele vergeten review. U levert een plan van aanpak aan. Een major non-conformity is een afwijking waarbij een eis van de norm niet of nauwelijks wordt ingevuld, of die twijfel geeft of het ISMS zijn doel bereikt. Ook een stapeling van kleine afwijkingen op hetzelfde onderwerp kan als major worden beoordeeld.
Wat is de meest voorkomende reden voor afwijkingen bij ISO 27001?
Maatregelen die alleen op papier bestaan. Er is een procedure, maar de organisatie kan in een steekproef niet aantonen dat die ook wordt uitgevoerd.
Hoe voorkom ik afwijkingen bij de certificeringsaudit?
Zorg dat de risicoanalyse en de Verklaring van Toepasselijkheid op elkaar aansluiten, bewaar vanaf het begin bewijs van uitvoering, laat de interne audit onafhankelijk uitvoeren, beschrijf scope en context zorgvuldig en betrek proceseigenaren en directie. Laat het ISMS vóór de audit kritisch toetsen door iemand die weet hoe een certificerende instelling kijkt.
Een ISMS dat de audit doorstaat?
Assurency richt uw ISMS in met de blik van een auditor die bij een certificeringsinstantie heeft gewerkt. Wij bouwen alleen wat bij de audit telt.
Meer over ISO 27001 implementatie →Wilt u zeker weten dat u de audit haalt?
Plan een vrijblijvende kennismaking. Wij nemen binnen één werkdag contact met u op.
Stuur een bericht