In het kort
- Een ISO 27001 implementatie verloopt in zes stappen: ambitie en draagvlak, nulmeting en scope, het managementsysteem, de maatregelen, het ISMS laten werken en de certificeringsaudit.
- De implementatie duurt doorgaans 3 tot 6 maanden. Daarna volgt de certificeringsaudit in twee fasen.
- Werk in twee trajecten: eerst het managementsysteem (clausules 4 tot en met 10), dan de Annex A-maatregelen op volgorde van risico.
- Plan de interne audit en managementreview vanaf het begin in. Zonder die twee start fase 2 van de certificeringsaudit niet.
Het stappenplan in één oogopslag
Een ISO 27001-implementatie bestaat uit zes stappen. Stap 3 en 4 vormen het eigenlijke bouwwerk. Wij knippen die bewust op in twee trajecten: eerst het managementsysteem, daarna de maatregelen. Zo bouwt u geen maatregelen zonder fundament.
| Stap | Wat gebeurt er | Indicatie |
|---|---|---|
| 1. Ambitie en draagvlak | Doel, opdrachtgever en ambitieniveau bepalen | Week 1 tot 2 |
| 2. Nulmeting en scope | Gap-analyse, scope, planning en begroting | Week 2 tot 4 |
| 3. Managementsysteem | Beleid, rollen, risicoanalyse, SoA, monitoringsplan | Maand 1 tot 2 |
| 4. Maatregelen | Annex A-maatregelen op volgorde van risico | Maand 2 tot 5 |
| 5. ISMS laten werken | Monitoring, interne audit, managementreview | Laatste weken, deels parallel |
| 6. Certificeringsaudit | Fase 1 en fase 2 door de certificerende instelling | Na de implementatie |
De indicaties gaan uit van een traject van ongeveer vijf maanden. Een organisatie die al veel op orde heeft, is sneller klaar. Met veel stakeholders, locaties of leveranciers duurt het langer. Doorgaans komt een implementatie uit tussen de 3 en 6 maanden.
Stap 1: ambitie en draagvlak bepalen
Waarom wil uw organisatie ISO 27001? Omdat een klant erom vraagt, voor een aanbesteding, vanwege de Cyberbeveiligingswet of om de eigen risico's beter te beheersen? Het antwoord bepaalt de scope, het tempo en het ambitieniveau: een pragmatisch basisniveau, een auditklaar ISMS of een certificaat.
Minstens zo belangrijk is wie eigenaar is. ISO 27001 vraagt in clausule 5 expliciet om leiderschap en betrokkenheid van de directie. Een ISMS dat bij de IT-afdeling wordt neergelegd, strandt vroeg of laat.
Valkuil
Starten zonder opdrachtgever in de directie en zonder vrijgemaakte tijd voor de mensen die het werk moeten doen.
Stap 2: nulmeting en scope
Een nulmeting (gap-analyse) zet uw huidige situatie af tegen ISO 27001:2022: de clausules van het managementsysteem en de 93 maatregelen uit Annex A. U ziet wat er al staat, wat al werkt en wat ontbreekt.
Tegelijk bepaalt u de scope: welke diensten, processen, locaties en systemen vallen binnen het ISMS? Kies een scope die past bij wat uw klanten vragen. Leveranciers en uitbestede diensten vallen niet buiten beeld, maar komen binnen via leveranciersbeheer. Het resultaat van deze stap is een realistische planning en begroting.
Valkuil
Een te ruime scope om alles in één keer goed te doen, of juist een kunstmatig krappe scope die om de lastige onderdelen heen is gelegd.
Stap 3: het managementsysteem inrichten
Nu bouwt u het fundament: de clausules 4 tot en met 10 van de norm. Denk aan de context van de organisatie en de eisen van belanghebbenden, de scope, het informatiebeveiligingsbeleid, rollen en verantwoordelijkheden, de risicomethodiek, de risicoanalyse en het risicobehandelplan, de Verklaring van Toepasselijkheid (SoA), meetbare doelstellingen, een monitoringsplan, het auditprogramma en de opzet van de managementreview.
Let op: sinds de wijziging van ISO 27001 in 2024 moet u bij de context ook bepalen of klimaatverandering een relevant onderwerp is voor uw organisatie. Welke documenten de norm precies verplicht, leest u in ons overzicht van de verplichte documenten ISO 27001:2022.
Valkuil
Sjablonen invullen zonder dat de risicoanalyse echt met de risico-eigenaren is besproken, of een SoA die niet aansluit op de risicoanalyse.
Stap 4: de maatregelen implementeren
Met het fundament op zijn plaats richt u de maatregelen uit de SoA in. Annex A deelt ze in vier thema's in: organisatorisch, personeel, fysiek en technologisch. Werk op volgorde van risico: de maatregelen met de grootste impact komen eerst. In de praktijk werkt een vast ritme van korte, vaak wekelijkse sessies het best om besluiten te nemen en blokkades op te ruimen.
Dit is de langste stap, en de stap waar het verschil wordt gemaakt. Een maatregel telt pas als die aantoonbaar wordt uitgevoerd. Bewaar dus vanaf het begin bewijs: verslagen van toegangsreviews, leveranciersbeoordelingen, trainingsregistraties en hersteltests van back-ups.
Valkuil
Denken dat een maatregel klaar is als het document er ligt. Een procedure voor toegangsbeheer zonder uitgevoerde review telt bij de audit niet.
Stap 5: het ISMS laten werken
Een certificerende instelling wil zien dat het ISMS draait, niet alleen dat het bestaat. Voer de monitoring uit volgens uw plan en leg de resultaten vast. Laat een interne audit uitvoeren door een onafhankelijke, deskundige auditor die het hele ISMS toetst. Houd daarna een managementreview waarin de directie de resultaten bespreekt en besluiten neemt. Handel de bevindingen af.
Heeft een adviseur uw ISMS ingericht, dan hoort die de interne audit niet zelf uit te voeren. Bij trajecten van Assurency dragen wij het dossier daarom over aan een onafhankelijke auditpartner, zodat de toetsing objectief blijft.
Valkuil
De interne audit en managementreview in de laatste week afvinken. Een auditor ziet direct of ze plichtmatig zijn uitgevoerd.
Stap 6: de certificeringsaudit
Kies tijdig een certificerende instelling die is geaccrediteerd voor ISO 27001 en plan de audit vroeg in. De audit verloopt in twee fasen. In fase 1 beoordeelt de auditor de opzet en documentatie en of u klaar bent voor fase 2. In fase 2 toetst de auditor de werking in de praktijk, met interviews en steekproeven.
Bevindingen worden ingedeeld als kleine (minor) of grote (major) afwijking. Bij een kleine afwijking levert u een plan van aanpak aan. Bij een grote afwijking wordt het certificaat pas verleend als die aantoonbaar is opgelost. Is alles in orde, dan ontvangt u een certificaat dat drie jaar geldig is, met jaarlijkse controle-audits. Waar het het vaakst misgaat, leest u in ons artikel over de vijf redenen waarom organisaties zakken voor de certificeringsaudit.
Valkuil
De certificerende instelling pas benaderen als het ISMS klaar is. Dan moet u vaak weken wachten op een auditdatum.
Waarom niet sneller?
Wie haast heeft, wil het stappenplan inkorten. Dat kan soms, maar snelheid is vaak duurkoop. Een ISMS dat in een paar weken wordt neergezet, heeft geen tijd gehad om te werken: er is geen bewijs van uitvoering, geen monitoringsresultaat en geen geloofwaardige interne audit. Dat levert afwijkingen op, en het herstelwerk kost meer dan de tijd die u dacht te winnen. Meer daarover in ons artikel wat kost ISO 27001 certificering?.
Zelf doen of met begeleiding?
U kunt dit stappenplan zelf doorlopen. In de praktijk kost dat vaak meer tijd dan verwacht, en blijken documenten bij de audit niet te tellen. Begeleiding kan op verschillende manieren: een adviseur die als voorman het traject trekt, of een adviseur die coördineert terwijl uw eigen team uitvoert. Op onze pagina over ISO 27001 implementatie leest u hoe Assurency dit aanpakt.
Veelgestelde vragen
Hoeveel stappen heeft een ISO 27001 implementatie?
Wij onderscheiden zes stappen: ambitie en draagvlak bepalen, nulmeting en scope, het managementsysteem inrichten, de maatregelen implementeren, het ISMS laten werken en de certificeringsaudit. Stap 3 en 4 vormen samen het eigenlijke bouwwerk: eerst het managementsysteem, daarna de Annex A-maatregelen op volgorde van risico.
Hoe lang duurt het om ISO 27001 gecertificeerd te worden?
De implementatie duurt doorgaans 3 tot 6 maanden, afhankelijk van de volwassenheid van de organisatie, het aantal stakeholders en de rol van de adviseur. Daarna volgt de certificeringsaudit in twee fasen. Plan de certificerende instelling tijdig in, want de agenda's zitten vaak vol.
Wat is het verschil tussen fase 1 en fase 2 van de certificeringsaudit?
In fase 1 beoordeelt de auditor de opzet en documentatie van het ISMS en of u klaar bent voor fase 2. In fase 2 beoordeelt de auditor of het ISMS in de praktijk werkt, met interviews en steekproeven op de uitvoering van maatregelen.
Moet de interne audit voor de certificeringsaudit plaatsvinden?
Ja. De certificerende instelling verwacht dat er vóór fase 2 ten minste één interne audit en een managementreview zijn uitgevoerd, en dat er monitoringsresultaten zijn. Plan die daarom vanaf het begin in.
Dit stappenplan samen doorlopen?
Assurency begeleidt de implementatie van nulmeting tot een auditklaar ISMS, als voorman of als coördinator naast uw eigen team.
Meer over ISO 27001 implementatie →Klaar om met ISO 27001 te starten?
Plan een vrijblijvende kennismaking. Wij nemen binnen één werkdag contact met u op.
Stuur een bericht