1. Home
  2. Kennisbank
  3. Verplichte documenten ISO 27001
ISO 27001

Verplichte documenten ISO 27001:2022: de complete lijst per clausule

Welke documenten heeft u nodig voor ISO 27001? Op internet circuleren lijsten met tachtig sjablonen, maar de norm zelf vraagt veel minder. In dit artikel zetten wij op een rij wat ISO 27001:2022 echt verplicht, per clausule, welke registraties de auditor als bewijs wil zien en welke documenten volgen uit Annex A.

Niek Gosen RE

Niek Gosen RE

Managing Partner / Senior IT-auditor (RE)

In het kort

  • De hoofdclausules van ISO 27001:2022 vragen om negen soorten documenten, van scope en beleid tot SoA en risicobehandelplan.
  • Daarnaast zijn er zeven verplichte registraties: het bewijs dat het ISMS werkt, zoals monitoringsresultaten, auditrapporten en de managementreview.
  • Documenten uit Annex A hangen af van de maatregelen in uw Verklaring van Toepasselijkheid.
  • Een ISMS-handboek en aparte procedures voor documentbeheer of interne audit zijn niet verplicht.
  • Meer documenten is niet beter. Elk document moet kloppen met de praktijk.

Documenten en registraties: het verschil

ISO 27001:2022 spreekt niet over documenten of procedures, maar over gedocumenteerde informatie. Daaronder vallen twee soorten stukken die u allebei nodig heeft:

  • Documenten beschrijven wat u van plan bent en hoe u werkt, zoals het beleid, de scope en de risicomethodiek. De norm zegt dan dat u informatie moet onderhouden.
  • Registraties zijn het bewijs dat u het ook doet, zoals monitoringsresultaten, auditrapporten en het verslag van de managementreview. De norm zegt dan dat u informatie moet bewaren.

Dat onderscheid is belangrijker dan het lijkt. Organisaties die zich alleen op documenten richten, staan bij de audit met een keurige map en zonder bewijs. Juist de registraties laten zien dat het ISMS werkt.

Verplichte documenten uit de hoofdclausules

Dit zijn de stukken die de clausules 4 tot en met 10 van ISO 27001:2022 voorschrijven als vast te leggen informatie. Ze gelden voor elke organisatie, ongeacht omvang of sector.

ClausuleDocumentWat erin staat
4.3Scope van het ISMSWat binnen en buiten het ISMS valt, inclusief interfaces en afhankelijkheden met andere partijen
5.2InformatiebeveiligingsbeleidVastgesteld door de directie en gecommuniceerd binnen de organisatie
6.1.2RisicobeoordelingsprocesUw methodiek: criteria voor risicoacceptatie en hoe u risico's identificeert, analyseert en evalueert
6.1.3RisicobehandelingsprocesHoe u kiest hoe een risico wordt behandeld en welke maatregelen daarbij horen
6.1.3 dVerklaring van Toepasselijkheid (SoA)Alle 93 Annex A-maatregelen, met per maatregel of die van toepassing is, waarom, en of die is geïmplementeerd
6.1.3 eRisicobehandelplanWelke maatregelen u neemt, wie eigenaar is en wanneer het klaar is, geaccepteerd door de risico-eigenaren
6.2Doelstellingen voor informatiebeveiligingMeetbaar, met eigenaar, termijn en manier van evalueren
7.5.1 bDoor u nodig geachte documentenAlles wat u zelf nodig vindt voor een effectief ISMS, zoals procedures en werkinstructies
8.1Operationele planning en beheersingVoor zover nodig om aan te tonen dat processen zijn uitgevoerd zoals gepland

Verplichte registraties: het bewijs

Naast de documenten vraagt de norm om registraties die aantonen dat het ISMS draait. Bij een eerste certificering moeten ze er al liggen: de certificerende instelling wil vóór fase 2 resultaten van monitoring, een interne audit en een managementreview zien.

ClausuleRegistratieWat erin staat
7.2Bewijs van competentieOpleidingen, certificaten en ervaring van mensen met een rol in het ISMS
8.2Resultaten van risicobeoordelingenDe actuele risicoanalyse, inclusief herbeoordelingen bij wijzigingen
8.3Resultaten van risicobehandelingDe voortgang en status van het risicobehandelplan
9.1Monitorings- en meetresultatenWat u heeft gemeten, wanneer en wat de uitkomst was
9.2.2Auditprogramma en auditresultatenPlanning van de interne audits, de rapporten en de bevindingen
9.3.3Resultaten van de managementreviewGedateerd verslag met de besluiten van de directie
10.2Afwijkingen en corrigerende maatregelenPer afwijking: wat er misging, de oorzaak, de genomen maatregel en het resultaat

Wat niet verplicht is

De norm verplicht geen ISMS-handboek en geen aparte procedures voor documentbeheer, interne audits of corrigerende maatregelen. Dat waren eisen uit de versie van 2005. Wel moet u de gedocumenteerde informatie beheersen (clausule 7.5.3): versies, goedkeuring, beschikbaarheid en bewaartermijnen. Hoe u dat inricht, mag u zelf bepalen.

Documenten uit Annex A: afhankelijk van uw SoA

Bovenop de hoofdclausules komen de documenten die volgen uit de maatregelen in Annex A. Welke dat zijn, hangt af van wat u in uw Verklaring van Toepasselijkheid opneemt. Een paar maatregelen vragen expliciet om vastlegging, zoals de regels voor aanvaardbaar gebruik (5.10), de wettelijke en contractuele eisen (5.31), gedocumenteerde bedieningsprocedures (5.37), geheimhoudingsovereenkomsten (6.6) en principes voor veilige systeemarchitectuur (8.27).

Bij andere maatregelen schrijft de norm geen document voor, maar verwacht een auditor in de praktijk wel iets op papier om de opzet te kunnen beoordelen. Denk aan:

  • een overzicht van informatie en bedrijfsmiddelen (5.9) en een classificatieschema (5.12);
  • regels voor toegangsbeheer en autorisaties (5.15 tot en met 5.18);
  • een leveranciersbeleid en afspraken met leveranciers (5.19 tot en met 5.23);
  • een proces voor incidentbeheer (5.24 tot en met 5.28);
  • afspraken over continuïteit en ICT-gereedheid (5.29 en 5.30);
  • regels voor back-up, logging, kwetsbaarhedenbeheer en wijzigingsbeheer (8.8, 8.13, 8.15 en 8.32);
  • bij softwareontwikkeling: regels voor veilig ontwikkelen (8.25 tot en met 8.28).

Combineer waar het kan. Een kleine organisatie heeft geen twintig losse beleidsstukken nodig. Eén goed geordend document met de regels voor toegang, wachtwoorden, apparaten en thuiswerken is vaak duidelijker voor medewerkers en makkelijker te onderhouden.

Nieuw sinds 2024: klimaat in de contextanalyse

Sinds de wijziging van ISO 27001 in 2024 moet u bij de context van de organisatie (4.1) bepalen of klimaatverandering een relevant onderwerp is, en bij belanghebbenden (4.2) of zij eisen hebben die daarmee samenhangen. De norm verplicht hier geen apart document, maar een auditor wil de afweging wel terugzien. Neem die daarom op in uw contextanalyse. Voor de meeste kantoororganisaties is het een korte, onderbouwde conclusie.

Meer documenten is niet beter

Wie een sjabloonpakket koopt, krijgt al snel vijftig tot tachtig documenten. Dat voelt als vooruitgang, maar werkt vaak tegen u. Elk document moet worden onderhouden en wordt door de auditor getoetst: sluit het aan op uw risicoanalyse, klopt het met de praktijk en kan de eigenaar het uitleggen? Een procedure die niemand volgt, is bij de audit een afwijking die u zelf heeft gecreëerd.

De beste documentatie is zo beknopt als mogelijk en zo volledig als nodig. In ons artikel over de vijf redenen waarom organisaties zakken voor de certificeringsaudit leest u waarom ontbrekend bewijs veel vaker een probleem is dan een ontbrekend document.

In welke volgorde stelt u de documenten op?

De documenten bouwen op elkaar voort. Begint u met de procedures uit Annex A, dan schrijft u maatregelen zonder te weten welke risico's ze moeten afdekken. Een logische volgorde:

1

Context en scope (4.1 tot en met 4.3): wat is uw organisatie, wie zijn de belanghebbenden en wat valt binnen het ISMS?

2

Beleid en rollen (5.2 en 5.3): wat wil de directie bereiken en wie is waarvoor verantwoordelijk?

3

Risicomethodiek en risicoanalyse (6.1.2 en 8.2): hoe beoordeelt u risico's, en welke risico's loopt u?

4

SoA en risicobehandelplan (6.1.3): welke maatregelen neemt u, en waarom?

5

Doelstellingen en monitoringsplan (6.2 en 9.1): wat meet u om te weten of het werkt?

6

Documenten bij de maatregelen: alleen voor de maatregelen uit uw SoA.

7

Registraties: vanaf dag één bewijs van uitvoering bewaren, daarna de interne audit en managementreview.

Dit sluit aan op de stappen in ons ISO 27001 stappenplan. Staat het ISMS en bereidt u zich voor op de audit, lees dan ook hoe u zich voorbereidt op een ISO 27001 interne audit.

Hulp bij de documentatie?

Assurency schrijft geen standaardsjablonen die u zelf moet invullen, maar documentatie die past bij uw organisatie en die bij de audit telt. Op onze pagina over ISO 27001 implementatie leest u hoe wij dat aanpakken.

Veelgestelde vragen

Welke documenten zijn verplicht voor ISO 27001?

De hoofdclausules van ISO 27001:2022 vragen om vastgelegde informatie over onder meer de scope (4.3), het informatiebeveiligingsbeleid (5.2), het risicobeoordelings- en risicobehandelingsproces (6.1.2 en 6.1.3), de Verklaring van Toepasselijkheid (6.1.3), de doelstellingen (6.2), competenties (7.2), de resultaten van risicobeoordeling en -behandeling (8.2 en 8.3), monitoringsresultaten (9.1), het auditprogramma en de auditresultaten (9.2), de resultaten van de managementreview (9.3) en afwijkingen en corrigerende maatregelen (10.2). Daarnaast volgen documenten uit de maatregelen die u in de SoA opneemt.

Is een ISMS-handboek verplicht voor ISO 27001?

Nee. ISO 27001:2022 verplicht geen handboek. Veel organisaties gebruiken er wel een als overzicht van hoe het ISMS in elkaar zit, maar de auditor toetst de inhoud, niet de vorm.

Wat is het verschil tussen een document en een registratie?

Een document beschrijft hoe u iets wilt doen, zoals beleid of een procedure. Een registratie is bewijs dat u het heeft gedaan, zoals een verslag van een toegangsreview of de notulen van een managementreview. De norm spreekt over gedocumenteerde informatie en vraagt om beide.

Hoeveel documenten heeft een ISO 27001 ISMS nodig?

Er is geen vast aantal. Het hangt af van uw scope, uw risico's en de maatregelen in uw Verklaring van Toepasselijkheid. Meer documenten is niet beter: elk document moet worden onderhouden en wordt door de auditor getoetst op samenhang en uitvoering.

Documentatie die bij de audit telt?

Assurency richt uw ISMS in met documentatie die past bij uw organisatie, opgesteld door een auditor die weet wat een certificerende instelling wil zien.

Meer over ISO 27001 implementatie →

Vragen over uw ISO 27001-documentatie?

Plan een vrijblijvende kennismaking. Wij nemen binnen één werkdag contact met u op.

Stuur een bericht